Assistentiewoningen midden in het hart van ons samenleven, en toch weten we amper welke boeiende levens er huizen, en nog steeds bruisen.
We klopten aan bij Jacqui De Letter (81) en stapten meteen een teletijdmachine binnen: naar “De tijd van toen”. Want dat is wat hij ons, zijn medebewoners en allen die van nostalgie houden én bovendien een beetje historiek niet schuwen, aanbiedt. Het moet zo’n tien jaar geleden zijn dat Jacqui begon met het verzamelen van allerlei gebruiksvoorwerpen uit een ver en nabije verleden. Hiervoor schuimde hij kringloopwinkels en rommelmarkten af.
Dat de gewezen directeur van de broederschool Sint-Laureins in Zelzate een neus heeft voor voorwerpen met een verhaal, bewijst zijn expohoekje op de Vierweegse in ’t Klaverveld.
“Mijn grootouders waren smeden en timmerlieden, ze besloegen ook paarden. Mijn interesse voor het technische achter mijn verzameling voorwerpen ontstond tijdens mijn lagereschooltijd. Wij hadden thuis geen geld om op reis te gaan. Het verste dat ik kwam, was een familiebezoek in Grauw, in de Zeeuwse polders (NL). Ze woonden daar in een afgelegen boerderijtje en waren – mede door hun ligging en de daaraan verbonden kostprijs – niet aangesloten op het elektriciteitsnet. Ze verlichtten met een gaslamp, iets wat me fascineerde en altijd is bijgebleven. Hoe werkte dat?
Andere familieleden kwamen dan weer op bezoek uit het verre Limburg en brachten op een keer een mijnwerkerslamp mee. De zogenaamde “kanarie van de mijnen”. Ook daar weer: mijn interesse voor hoe dat precies in elkaar stak.” Jacqui opent zijn verzamelkast en toont ons een stukje mammoettand. “Opgegraven toen het kanaal Gent–Terneuzen werd uitgediept. Dat was toen groot nieuws, maar zwakte algauw af en een stukje van de tand belandde uiteindelijk bij mij. Maar ook als kind merkte ik al fossielen op, bijvoorbeeld in arduinen vensterdorpels. Je hoeft het soms niet ver te zoeken.”
Schatten op zolder
Jacqui troont ons mee naar zijn zolder, waar we ogen tekortkomen. We zien een verzameling koffiemolens van na de Eerste Wereldoorlog, die hij al tentoonstelde en waarover hij publiceerde in het driemaandelijkse blad Samen Thuis.
We kijken verder rond: primitieve fototoestellen op een pikkel, samen met ontelbare andere dingen die zijn verzamelpassie bevestigen. Alles voorzien van een verbale bijsluiter over waar en wanneer én – daarbovenop – een vakkundig woordje uitleg dat hij bovendien behapbaar weet te serveren voor buitenstaanders. “Weet je trouwens dat strijkijzers al in de middeleeuwen bestonden? Niet om plooien weg te strijken, maar om parasieten en beestjes zoals luizen te vernietigen.”
Dat zijn voorliefde voor hout en het houtsnijden niet veraf is, merken we zodra we zijn werkbank naderen. Een lampenkap op een gerecycleerde en bewerkte eiken spoorbiels lijkt ons geen product dat je bij WEBA zal aantreffen. “Ik creëer graag, maar heb hier wat weinig plaats en materiaal om me volledig uit te leven,” knipoogt hij. Of zijn drive overeind blijft? “Ja, maar dan in mijn hoofd. Ik neem geen nieuwe dingen meer binnen. Je moet op een bepaald moment toegeven aan de oude dag. Ik schep nu plezier in het weggeven van zaken aan mijn kinderen – zo blijft het toch nog een beetje bij mij.”
Hier kan je alleen maar vrolijk van worden
En dan zet Jacqui nog een muziekje op. Niet zomaar iets, maar een ouderwetse, met de hand op te winden grammofoon met een ronde schijf waarin kleine gaatjes zijn geponst. Het klinkt een beetje zoals een muziekdoosje dat je, zodra je het opent, onmiddellijk een glimlach bezorgt. Het brengt hem terug naar de jaren dat hij op zondagnamiddag naar het patronaat (jeugdbeweging) ging. Daar stond er ook zo één, eentje met een hoorn! We ontmoetten iemand wiens blik op de oude wereld het meer dan waard is om even, en misschien wel langer, bij stil te staan.
