Assistentiewoningen en serviceflatgebouwen midden in het hart van ons samenleven, en toch weten we amper welke boeiende, geleefde levens er huizen – en nog steeds bruisen.
Hoe toepasselijk is het dan om op een eerste schooldag als vandaag een gezellige babbel te voeren met twee gewezen leraars. Jan Houben (95) en Hilaire Van de Voorde (90) lijken wel elkaars evenknie, iets wat in de loop van het gesprek alleen maar duidelijker werd.
Jan weet ons meteen te vertellen: hij is geen geboren Wachtebekenaar. Zijn roots liggen in Antwerpen. Hij huwde een meisje uit het verre Limburg en was in een vorig leven opsteller bij het Ministerie van Wederopbouw, opgericht vlak na de Tweede Wereldoorlog. Een carrièrewending bracht hem in het onderwijs, als leraar economie in het middelbaar, en zo kwam hij in Wachtebeke terecht. “Wachtebeke was voor mij een ontdekking. Ik wist er totaal niks over. Ik was vooral een stadsjongen.
“Om mijn aanstelling in de nonnenschool te bekomen, was er toelating van het bisdom nodig. In een omgeving waar nonnen de plak zwaaiden en een strenge moederoverste, zuster Scolacia, aan het roer stond, was het als enige mannelijke leraar niet altijd eenvoudig.” Verder mijmerend over vroeger horen we mooie herinneringen. Vooral aan de talrijke schoolreizen denkt hij met plezier terug. En of hij zich vandaag Wachtebekenaar voelt? Hij antwoordt zonder aarzelen: “Antwerpenaar bovenal!”
Hilaire is dan weer een echte Wachtebekenaar. Hij werd geboren als oudste van zes kinderen in een landbouwersgezin. Zijn talent viel al vroeg op bij enkele leraars van de Broederschool in Zelzate, waar hij zijn middelbaar volgde. In die tijd was het verre van evident om verder te studeren. Het was een leraar die zijn vader persoonlijk overtuigde om Hilaire toch de kans te geven. Met steun van het Fonds der Meestbegaafden en na een geslaagd ingangsexamen, trok hij naar de normaalschool in Gent. Elke dag fietste hij heen en weer. Afgestudeerd vond hij zijn plek als leraar wiskunde in het derde jaar middelbaar, in de Broederschool waar hij zelf nog op de schoolbanken had gezeten. Jong, leergierig en met een blik op de toekomst ontmoette hij via het onderwijs ook zijn vrouw, eveneens leraar. Dat had meteen gevolgen: “Zodra we trouwden, werd ze ontslagen. Juffrouwen moesten ongehuwd zijn in het katholieke onderwijs. Ze offerde haar carrière op voor mij. Al vond ze nieuwe uitdagingen, onder andere als beheerder van een spaarkas.” Of ze dan niet jaloers was op zijn lerarenbestaan? Hilaire lacht: “Ze zag me graag!” Nog altijd wordt hij soms herkend. “Ik gaf bijlessen wiskunde, en dat blijft blijkbaar het langst hangen.”
Meer dan buren
Vandaag zijn Jan en Hilaire buren in De Reepkens, maar hun paden kruisten al veel eerder. In de Gezinsbond bijvoorbeeld: Hilaire als Sinterklaas bij zijn allereerste intrede in provinciaal domein Puyenbroeck, Jan was diegene die er instond voor de animatie. Maar er is meer. Zo herinneren ze zich Kamiel Zaman, ooit winkelier in Wachtebeke, maar vooral muzikaal talent en opleider van jonge muzikanten. Na de laatste wereldoorlog raakte hij in ongenade door zijn Vlaamsgezindheid. In de jaren ’80 zorgde Jan, samen met alle lokale verenigingen, voor een eerherstel met de zogenaamde “Zaman-avonden” – vier succesvolle voorstellingen op rij, waarmee Kamiels naam opnieuw een plaats kreeg in de gemeenschap. En tot slot: wat als ze hun leven en carrière mochten overdoen? “Dan kozen we voor exact hetzelfde,” horen we simultaan.
Bedankt, Jan en Hilaire, voor het onderhoudende gesprek.
