Ongeveer 130 belangstellenden woonden donderdagavond de gespreksavond “De strijd tegen de drugscriminaliteit” bij, met nationaal drugscommissaris Ine Van Wymersch als hoofdspreker. Ook het lokale aspect kwam aan bod.
“De strijd tegen de drugscriminaliteit” was een organisatie van de lokale afdeling van Open Vld, maar stond open voor alle geïnteresseerden. Ondanks de ruime bekendmaking en het actuele thema bleven er donderdagavond nog flink wat plaatsen vrij in de polyvalente zaal van Uyttenhove. Van Wymersch bleek bovendien een bevlogen en bijzonder heldere spreekster, die het publiek wist te boeien met haar inzichten in de aanpak van drugscriminaliteit. De gespreksavond bood een brede kijk op een maatschappelijk relevant thema, met ook aandacht voor de lokale realiteit door politiecommissaris Joachim Van de Sijpe en Mieke Driessens en Sarah Ruys van Drugpunt.
Het kwaad zit overal
Burgemeester Yves Deswaene verwelkomde de belangstellenden en benadrukte in zijn inleiding dat drugscriminaliteit niet enkel grootsteden treft. Hij verwees daarbij naar de recente veroordelingen rond het drugslabo in Beervelde, dat in november 2023 in vlammen opging. “Het kwaad zit overal”, besloot Deswaene, die aangaf dat het Open Vld Lochristi in de toekomst nog meer van dergelijke thematische avonden wil organiseren.
Drugpunt is er voor iedereen
Mieke Driessens van Drugpunt Puyenbroeck (https://drugpunt.be/contact/) beet de spits af met een toelichting waarin ook de preventieve en sensibiliserende werking van de organisatie belicht werd. Samen met collega Sarah geeft ze regelmatig infosessies in scholen en jeugdverenigingen. Drugpunt richt zich niet alleen op druggebruik, maar ook op andere vormen van verslaving, zoals alcohol, gamen en gokken. De hulpverlening is gratis, vertrouwelijk en laagdrempelig. Niet enkel mensen met een verslavingsprobleem kunnen er terecht, maar ook familieleden, vrienden of professionals die met vragen of zorgen zitten.
Drugsproblematiek blijft prioriteit voor politiezone Puyenbroeck
Politiecommissaris Joachim Van de Sijpe benadrukt dat de aanpak van de drugsproblematiek een van de vier prioriteiten vormt in het beleidsplan van de politiezone Puyenbroeck. Met haar actieplan wil de zone, in samenwerking met zowel interne als externe partners, het gebruik en de verkoop van drugs op haar grondgebied verder terugdringen.
Volgens Van de Sijpe blijft het aantal drugsdossiers de voorbije jaren vrij stabiel. Bovendien heeft ongeveer 85 procent betrekking op het bezit en/of gebruik van verdovende middelen, terwijl slechts een beperkt deel gaat over de verkoop, productie of in- en uitvoer van drugs.
In het verleden scoorde Wachtebeke slechter dan buurgemeente Lochristi, wat verklaard kan worden door de aanwezigheid van het muziekfestival The Qontinent.
Het grootschalige Sky ECC-onderzoek bracht de voorbije jaren verschillende criminele communicatienetwerken aan het licht. Hoewel dat onderzoek zich vooral in de Antwerpse regio afspeelt, worden in dat kader ook in de politiezone Puyenbroeck geregeld huiszoekingen uitgevoerd.
“De drugsproblematiek draait bij ons voornamelijk om gebruik en bezit,” besloot commissaris Van de Sijpe. “Toch moeten we lokaal waakzaam blijven en nationaal betrokken zijn. We liggen immers in de nabijheid van een grote stad, van een haven, van een grens en van belangrijke verkeersassen.”
Ine Van Wymersch: “Een warme samenleving als antwoord op georganiseerde misdaad”
Toen in 2023 het 11-jarige meisje Firdaous, slachtoffer werd van een schietpartij, was het duidelijk hoe druggerelateerd geweld onze veiligheid aantast. Het CNDC (Nationaal drugscommissariaat) werd opgericht. Ine Van Wymersch ging aan de slag als nationaal drugscommissaris met een mandaat van vijf jaar dat één keer kan verlengd worden. Haar dienst telt 10 medewerkers.
Van Wymersch sprak donderdag ruim een uur — langer dan gepland, maar het publiek bleef geboeid. Haar centrale boodschap is een warme samenleving als antwoord op de georganiseerde misdaad.
“De drugsproblematiek is complex en laat zich niet oplossen met simplistische maatregelen,” benadrukte ze. “We hebben nood aan een veelheid van duurzame, langetermijnoplossingen en aan een innovatief beleid.”
Drugscriminaliteit zit overal
Uit onderzoek blijkt dat in Europa minstens 25.000 personen gelinkt kunnen worden aan georganiseerde drugscriminaliteit (niet alle landen, o.m. Italië, werkten mee aan het onderzoek). “Het Sky ECC-onderzoek toont bovendien aan dat zowat alle beroepsgroepen erin vertegenwoordigd zijn,” aldus Van Wymersch. Deze criminaliteit is niet ver weg — ze zit vlakbij.
Een redzame en weerbare samenleving
Van Wymersch pleitte voor een “redzame samenleving” waarin België minder aantrekkelijk wordt voor criminele organisaties. 86% van de criminelen geeft aan gebruik te maken van legale structuren. Bijvoorbeeld de VOF’s (Vennootschap onder firma) zijn een structuur die het gebruik voor criminele activiteiten faciliteert. Ook de aankoop van vastgoed met zwart geld verstoort de markt. “Maar we kunnen ook overleggen met de automobielsector om minder holle ruimtes te hebben in wagens en zo het drugstransport bemoeilijken”.
De feiten over druggebruik in Belgie
Cannabis blijft in ons land de meest gebruikte drug, al wordt er door het hoge THC-gehalte geen onderscheid meer gemaakt tussen soft- en harddrugs. Minder dan 2% van de Belgische bevolking gebruikt cocaïne (cijfers 2018). Bij hogeschool- en universiteitsstudenten in Vlaanderen en Brussel gebruikt 8% XTC, 5% cocaïne en 27% cannabis. In de leeftijdsgroep 25 tot 43 jaar gebruikt 8% van de mannen cocaïne terwijl dit bij de vrouwen slechts 1% van de vrouwen is.
Ine Van Wymersch nuanceerde de perceptie dat iedereen drugs gebruikt. “Die overtuiging is fout en gevaarlijk, want ze verlaagt de drempel tot gebruik” waarschuwde ze.
Logistieke ketens en ecologische impact
De drugsmarkt is een dynamisch aanbodgedreven markt, aldus Ine Van Wymersch. “Daarom moeten we ook de logistieke ketens doorbreken.” Ze gaf als voorbeeld dat gebruikers op festivals zoals Tomorrowland hun drugs zelden op het terrein zelf kopen, maar eerder in of nabij de partyhotels waar ze verblijven. Ook de ecologische gevolgen van de drugshandel kwamen aan bod. “De grond van een drugslabo is even vervuild als die van een tankstation,” legde ze uit. “Alleen werd er in het verleden bij het bodemonderzoek, na het ontmantelen van het drugslabo, niet gezocht naar de juiste stoffen.”
Samen de ijsberg doen smelten
De drugscommissaris vergeleek de strijd tegen de drugscriminaliteit tot slot met het bestrijden van een ijsberg. De criminelen zijn de ijsberg, met een klein zichtbaar deel maar het grootste volume blijft onder water. “We kunnen inhakken op de ijsberg, maar in koud water groeit hij gewoon terug aan. Alleen in een warme omgeving zal hij smelten.” Die “warme omgeving” is volgens haar een collectieve verantwoordelijkheid: van ouders, scholen, hulpverleners, politie en rechtbanken. “Iedereen kan bijdragen, bijvoorbeeld door verdachte situaties te melden”.
Legalisering?
Tijdens het vragenmoment kwam ook de kwestie van legalisering (met een gecontroleerde markt), waarvoor zelfs sommige academici pleiten, aan bod.
“Legalisering werkt mijns inziens enkel in een volledig gecontroleerde labo-omgeving,” antwoordde Ine Van Wymersch “De criminele wereld laat zich niet reguleren. Ze zal dan bvb. goedkopere of sterkere of illegale alternatieven aanbieden en ook een ander doelpubliek aanboren (bv. de jongeren die nog niet mogen kopen). Er zijn landen die experimenteren met een legalisering. Laat ons eerst kijken hoe dat verloopt.”
Nadat de sprekers bedankt werden met een mooi presentje – een azalea uit eigen streek – was er tijd om gezellig bij te praten bij een drankje. Intussen konden geïnteresseerden het boek “Als je wieg op drijfzand staat” kopen en laten signeren, en wie wilde, kon zelfs even met Marijn De Valck op de foto. Een gemoedelijke afsluiter van een boeiende en zeer interessante avond. De afwezigen hadden ongelijk.
Foto’s © Sofie De Coninck