Wanneer ik de naam Willem De Sutter (73) intikte op Google, gebeurde er niet veel op het scherm. Maar als ik zijn naam uitspreek, kent zowat iedereen onder de Lootse kerktorens hem!
Dat zal echter snel veranderen. Gisteren kondigde de voorzitter van de Goossenaertskring Lochristi, Raf Cosyns, in het Sierteeltmuseum aan dat de laureaat van de elfde Alfons De Schepperprijs naar Willem De Sutter gaat.
Historicus en heemkundige Ignace Van Driessche kaderde dit alles als opstapje naar de viering van de Vlaamse feestdag. Goossenaert en De Schepper, of hoe kunst en wetenschap raakpunten vonden. We onthouden dat deze prijs niet alleen de naam van Deschepper draagt, maar ook weerspiegelt waar hij voor stond: historisch bewustzijn, lokaal engagement en Vlaamse identiteit.
In haar gesmaakte toespraak over Willem zijn artistieke levenswandel – die we hier integraal meegeven – schetste Veerle Hermans waarom de keuze voor Willem een evidentie is.
“Als moeder zong was héél het huis vol vreugde …- en dat was onbetwistbaar het geval in Parijs, enfin ik bedoel “Café Parijs” in Laarne, waar Willem geboren werd, op de vaute boven den bierkelder – genaamd naar de Vlaamse volkszanger-accordeonist Willem De Meyer, propagandist van het Vlaamse volkslied en mede-stichter van het Vlaams Nationaal Zangverbond, van wie zijn Vlaamsgezinde ouders vurige fan waren.
In het eerste studiejaar in Beervelde leerde meester Mathijs Willem blokfluit spelen, en een paar jaar later was Willem vol bewondering voor zijn Chiro-leider, Julien (alias Juul) Van Teemsche, die behoorlijk accordeon kon spelen. In ruil voor een pakje sigaretten Laurens 48 leerde Juul onze Willem – iedere week na de hoogmis – een uurtje accordeon, vooral 3 liedjes, waaronder “de mooie molen”.
Willem’s moeder stond in die tijd achter de toog in het Feestpaleis, waar jaarlijks een zangwedstrijd werd gehouden. Willem, snotneus nog, 10 jaar oud, werd op de toog getild, met zijn klein accordeonneke, terwijl zijn moeder “De mooie molen” zong. En u mag raden wie er toen won … juist, die snotneus toen.
Tijdens zijn jeugdjaren zorgde Willem regelmatig bij allerlei gelegenheden (de Chiro, de KLJ, op school …) voor ambiance. Driekoningen lopen was voor de Chiro een goudmijntje, in uniform, met een ster, en een … accordeon : er werd steeds een mooi bedrag opgehaald. Zeker als ze een café passeerden waar er een schieting was. En het waren niet altijd driekoningen liedjes die gezongen werden ! Zouden er misschien enkele “vuilere” liedjes hebben kunnen tussen gezeten, Willem?
In 1967 vormde hij samen met Noël Gansbeke (drummer), Frank De Wilde (saxofoon), Daniel Everaert (trompet) en Freddy De Winne, alias Little Fred (zanger), de “Brass Band Boys” : zij traden op op bals, trouwfeesten, soupers en zo meer…
Op het Hoger Technisch Instituut in Oostende dan, waar hij – naar zijn zeggen – “onder meer” studeerde, trad hij op met … en nu moet ik toch even goed naar mijn papier kijken … de “Julius Cezar and his double sexy hot pants band” : what’s in a name ?
Op winteravonden speelden ze in het “Kiekenskot” in de Langestraat, met gitaar en mondharmonica, o.m. liedjes van Bob Dylan.
“Kiekens”, muziek en pinten … een combinatie die hem wel ligt.
En dan : trouwen, en kindjes maken (enfin, kindjes maken dat was al vóór de trouw – sorry Willem, dat mocht ik niet verklappen). Dus, trouwen, kinderen, en … toneel ! Gerda Lachaert, zijn vrouw, richtte een toneelgezelschap op in Lobos, waar ze toen woonden. Willem bouwde decors, maakte programmaboekjes, zat aan den entree, en …. hij speelde … accordeon … natuurlijk. Na de voorstellingen bleef er vaak een gezellige bende die, nadat ze de kelen voldoende hadden gesmeerd, den “accordeonist van dienst” op het appèl riepen. Ambiance verzekerd. Niet minder dan 99 toneelstukken werden opgevoerd en er zijn toen ontelbare vliegers opgelaten van Walter De Buck, bezoekjes gebracht aan de stille Kempen, Amsterdamse tulpen geplukt en in twee ogen zo blauw gekeken.
Tussen de toneelactiviteiten door, werd er ook al eens, meegelopen met Sinterklaas in Lobos, werd er accordeon gespeeld in eerste communiemissen in Beervelde, vroegen jubilarissen om enkele meezingers op hun feest in den Breughel (al dan niet met aangepaste teksten), zorgde hij voor sfeer op de kermisrommelmarkt van Wijkcomité t’Kasseitje, of haalde hij zijn favoriete instrument boven ter gelegenheid van één of andere begrafenis, in de kerk of het crematorium.
Met zijn begeestering wist Willem bij velerlei gelegenheden plezier, vervoering of troost te brengen. Waar Willem was, was bijna altijd zijn accordeon, als een trouwe gezel op zijn levensroute, en wààr hij kwam, bleef het volk niet onberoerd. Altijd is hij “accordeonist onder het volk” gebleven.
Na de Covid-periode, kwam hij via Jan Boone, Voorzitter van het Davidsfonds Lochristi, in contact met Dirk Meul en mezelf, Veerle Hermans, met wie hij de woord- en muziekgroep “Zafflo & Co” oprichtte : een nieuwe start van een ondertussen al erg gevulde muziekcarrière. Hij maakt voor de groep boekjes met liedteksten, zodat de leden van verschillende organisaties als Samana, Femma, Ferm, de Landelijke Gilde, Davidsfonds, Neos … vrolijk kunnen meezingen. Hij zorgt voor een professionele geluidsinstallatie, die af en toe wel eens wat kuren krijgt, maar hij weet dat steeds, na enig zenuwachtig gezoek weliswaar, vakkundig op te lossen.
En, hij bracht zijn zangeres ook passie bij … àlles voor de muziek, nietwaar ?
En niet alleen muziek spélen, maar ook accordeons herstellen, is een hobby die hij niet kan laten ; van over de hele wereld komen ze hem in Lochristi vragen om deze of gene accordeon te zoeken of te herstellen. Ik denk dat hij ondertussen al méér accordeons heeft dan schoenen.
Kortom, Willem is een gedreven man met een hart voor de mede-mens : hij is een graag geziene gast in bijna alle cafés en laat zich het schuimend vocht daar óók graag welgevallen.
Geen noot of inspanning is hem te hoog. Hij geniet en laat genieten. Met zijn accordeon en vooral zijn warme persoonlijkheid, weet hij als geen ander, mensen te verbinden.
Het Vlaamse volkslied, meegegeven met de paplepel, zit hem nog steeds in hart en nieren. Hij is gróót geworden met de accordeon (ik denk ongeveer 1 meter 70, juist Willem ?) en heeft zijn liefde voor muziek met dit volksinstrument met velen gedeeld.
Morgen, 11 juli, gaat hij – met Zafflo & Co – op vraag van de gemeente Lochristi, trouwens de Vlaamse feestdag vieren : wat denkt u, “Vlaamser” kan het toch niet zijn, wel ?
En Willem is nog lang niet uitgespeeld ; er komt dan ook stellig nog géén einde aan zijn nu reeds immens grote verdienste op het vlak van de muzikale volkscultuur.
In mijn ogen – en ongetwijfeld ook in de ogen van zo vele anderen – verdient hij derhalve méér dan terecht deze 11de Alfons De Schepperprijs.
Van harte proficiat, Willem, en dat wij nog héél veel jaren onze liefde, voor muziek, samen mogen delen !”
“Ik ga vanavond weer met een gelukkig gevoel slapen.”
En dan nam Willem het woord en de klank voor zijn rekening. Omringd door tentoongestelde accordeons vertelde hij — niet gespeend van anekdotes — het verhaal van zijn muzikale levensroute. De aanwezigen kregen er bovendien duiding en demonstraties bij over de werking van de accordeon.
Het verhaal over hoe een rietje muziek tovert. Voor wie erbij was, heeft de accordeon geen geheimen meer. Ooit zorgde Willem met zijn trekzak voor een muzikale après bij de voorstelling van mijn dichtbundel in het zaaltje van De Begonia, hartje Lochristi. Ik leerde hem toen kennen als een warme, bescheiden man — en dat is hij tot op de dag van vandaag nog steeds. Zo vertelde hij me dat hij eergisteren, samen met Veerle Hermans en Dirk De Clercq, twee liedjes had gebracht op de uitvaartplechtigheid van een 72-jarige vrouw. Zij had hem vorig jaar nog gecontacteerd voor een kerstconcert van SAMANA Melle. “Ik ga vanavond weer met een gelukkig gevoel slapen,” wist Willem na de uitvaart. Een uitspraak die perfect illustreert waarom de toekenning van de Alfons De Scheppersprijs aan hem meer dan terecht is. Een ingekaderd kunstwerk van de hand van Juno Kerkhofs was, naast eeuwige roem, wat Willem meenam naar huis. Afsluiten met samenzang, volkser kan het niet. En dat deden ze met ’t Vliegerke van Walter De Buck.
Namens het hele team van Lo Actueel: een dikke proficiat, Willem! En dat we nog veel van jou mogen horen én genieten!
